Voedingsdeskundige aan het woord: Rob van der Werf

Keihard trainen en een flinke dosis doorzettingsvermogen zijn natuurlijk belangrijk wanneer je een uitdaging als Chasin’ the Sunset aangaat, maar de juiste voeding is misschien wel minstens zo belangrijk. We spraken hierover met Rob van der Werf, die naast zijn eigen praktijk als diëtist ook werkzaam was voor de wielerploeg Giant-Alpecin en zelf ook een meer dan verdienstelijk renner is, met onder meer een Nederlandse titel op de mountainbike bij de amateurs.

Op welke manieren kan voeding bij het sporten een verschil maken?
Bij het wielrennen is voeding meer en meer belangrijk, maar dat is nog niet in alle sporten zo. Er zit een groot verschil in de soort sport en de daarbij behorende inspanningen die moeten worden geleverd. Zo zal er altijd een verschil zijn tussen het voedingspatroon van een wielrenner en dat van een BMX’er. De voeding ga je ‘opbouwen’ rondom de energiesystemen van de sport; wat heb je qua voeding nodig, en op welke momenten, om te kunnen presteren? Het lastige is dat je, net zoals bij het trainen, het effect van een goed voedingspatroon of trainingsschema niet direct de volgende dag terug ziet. Misschien ervaar je zelfs wel het tegenovergestelde ervan.

Levert aandacht voor voeding vooral profijt op voor goed getrainde sporters?
Ik denk juist dat het bij alle niveaus van sporters een effect kan hebben. Een mooi voorbeeld vind ik recreanten die zaterdag en zondag lange trainingen met een groepje gaan doen en die op deze dagen vaak te weinig eten/drinken, oftewel het energiegebruik is vele malen hoger dan de energie-inname. Wat dan als gevolg heeft dat ze op de maandag vaak gedurende de hele dag trek/honger hebben. Het logische gevolg daarvan is dat ze dan vaak andere (minder gezonde) voeding nemen, dan dat ze eigenlijk willen.

Is er voldoende aandacht voor voeding binnen de training en begeleiding van sporters?
Er komt steeds meer aandacht voor. Je kunt het bijna niet los zien van elkaar, want als je aan de ene kant de trainingsomvang of intensiteit verhoogt vraagt dat dus ook een aanpassing in het voedingspatroon. Zo zie je dan ook dat er een steeds betere samenwerking is tussen trainers en sportdiëtisten.

Je hebt de nodige ervaring binnen de wielerteams van Giant Alpecin (Team Sunweb) – welke rol neemt voeding daar in binnen de hele keten van verzorging?
De rol van voeding moet een grotere rol gaan spelen om uiteindelijk beter te kunnen presteren op hoog niveau. Het proces om de gehele ploeg dezelfde ‘taal’ te laten spreken vormt de grootste uitdaging. Als sportdiëtist kun je bijvoorbeeld wel het advies geven om in zware trainingen 90g koolhydraten per uur te eten of drinken, maar dan moeten de renner, ploegleider en soigneur wel begrijpen wat uiteindelijk het beoogde effect daarvan is.

Is “aanleg” een factor? Anders gezegd: in hoeverre verschilt de mate waarin een sporter profiteert van een doelbewuste aanpak qua voeding?
Alles valt of staat met structuur en regelmaat zodat er een match is tussen het energie-gebruik van het lichaam en energie-inname. We zijn ook niet zomaar ineens 10kg zwaarder. Dit kost tijd, en die tijd moet je jezelf geven om te kunnen veranderen in je gedrag, want dit heb je immers al jaren. De vergelijking die ik vaak maak is dat we niet zomaar de tour winnen; het lichaam moet getraind worden om die enorme belasting aan te kunnen, maar daarna dan ook de grote hoeveelheden voeding die ervoor nodig zijn om weer te herstellen.

Welke veel gemaakte fouten op het gebied van voeding zie en hoor je?
De onderschatting zorgt vaak voor een structureel energie-tekort bij de fanatieke sporters in combinatie met een lage koolhydraat-inname gedurende inspanning. Naderhand hebben ze dan vaak wel in de gaten dat er iets niet goed gaat, maar kunnen dan niet de link leggen met wat dat dan is. De voeding die tijdens inspanning wordt genuttigd voelt als ballast, want het zijn toch kcal die je weer eet en die je dan toch ook weer extra moet gaan verbruiken.

Rob van der Werf

Hoe helpt je eigen ervaring als marathon-fietser je?
Het fijne vind ik dat ik de beleving kan voelen van de sporter: het werken naar een doel en er van alles voor laten om dat gestelde doel te willen behalen. De weg naar het doel toe is al een proces waar vele hobbels gepasseerd moeten worden om uiteindelijk dat doel te behalen. Voor de een kan dat het behalen van het podium op de IronMan zijn om dan in Kona te mogen deelnemen, en voor de ander kan dat het rijden van cyclo zijn.

Bij Chasin’ the Sunset rijden renners 300 km per dag, en dat drie dagen lang. Welke rol speelt voeding bij zo’n uitdaging?
Voeding zal een cruciale rol spelen om überhaupt de volgende dag nog lekker op de fiets te zitten. Als het lichaam hierin niet getraind is, en hiermee bedoel ik niet alleen de conditie maar ook je maag-darmsysteem, kun je er mogelijk ook veel klachten door ervaren (zoals maag-darmklachten of dehydratie). Je moet goed weten wat je moet doen en wat voor impact het heeft op je lichaam, en de weeromstandigheden kunnen hierin ook een grote rol gaan spelen.

Welk voedingsadvies geef je sporters die voor 2021 nieuwe doelen gaan stellen?
Ga denken in mogelijkheden! Ik merk zelf dat ik veel minder onderweg ben, dat geeft mij veel rust en meer tijd om de balans tussen inspanning en ontspanning te vinden. We horen meer en meer dat fitheid en gezondheid belangrijk zijn, probeer je zelf dan ook een doel te stellen dat haalbaar is. Neem hierin je (on)getraindheid mee om juist die uitdaging met jezelf aan te gaan. Een ding is zeker, vanzelf gaat het niet, maar ik denk dat dat juist ook weer het mooie is van de uitdaging: hoe pas je jezelf aan, oftewel hoe flexibel ben jij.